Home » Veiligheid » Kans op ramp is een sluipend proces

Kans op ramp is een sluipend proces

 

In gesprek met Ben Ale, voormalig hoogleraar Veiligheid en Rampenbestrijding aan de Technische Universiteit Delft en docent op de opleiding Externe Veiligheid.

 

Bezuinigingen op toezicht vergroten kans op ramp

Als we zo doorgaan met bezuinigen op onze overheidsinspecties, neemt de kans op een ramp toe. Ben Ale waarschuwt voor de gevolgen. ‘Als inspecties hun werk minder goed kunnen doen, gaan bedrijven het rustiger aan doen met de veiligheidseisen.’ De afgelopen tien jaar kraakte de voormalig hoogleraar Veiligheid en Rampenbestrijding aan de Technische Universiteit Delft regelmatig kritische noten. Zoals over de milieudienst Rijnmond die onvoldoende toezicht had gehouden op chemieoverslagbedrijf Odfjell in Rotterdam, waar flinke misstanden werden aangetroffen. Door een aantal media wordt hij omschreven als ‘de rampenprofessor’. Toch kan hij, na een lange carrière op het gebied van veiligheid en rampenbestrijding, concluderen dat Nederland sinds de jaren tachtig een stuk veiliger is geworden. Ook na zijn afscheid blijft Ale kritisch meekijken. ‘We hebben grote stappen gezet, zeker na Enschede. Er is veel meer aandacht gekomen voor veiligheidssystemen, en dat daar een brede verantwoordelijkheid voor gedragen moet worden. Daarom is het zo zonde dat we dat met het oog op de bezuinigingen nu allemaal overboord gooien.’

 

Wet- en regelgeving minder streng

‘Er moet voortdurend worden bezuinigd op het gebied van veiligheid. Dat zie je heel duidelijk bij de inspecties, maar ook in wet- en regelgeving. Er wordt voortdurend water bij de wijn gedaan. Kijk bijvoorbeeld naar de minimumafstanden van lpg-stations en aardgaspijpen tot woonwijken. Die zijn in ons land alleen maar kleiner geworden. Geheel tegen de Europese trend in. De inspecties krijgen door bezuinigingen taken op het bordje, waardoor ze hun werk minder goed kunnen uitvoeren. Als inspecties hun werk minder goed kunnen doen, gaan bedrijven het rustiger aan doen met de veiligheidseisen. Waartoe dat kan leiden hebben we dus gezien bij Odfjell of BASF in Utrecht.’

 

Toezicht op bedrijven

 ‘Helaas is dat gedrag niet te vermijden. Je moet als bedrijf wel heel sterk in je schoenen staan om je niet mee te laten sleuren in de race om de kosten zo laag mogelijk te houden. De chemie is een competitieve business. Daar gaat heel veel geld in om. Van het besparen op onderhoud merk je niet meteen de effecten. Die zie je pas als een installatie eenmaal begint te lekken, maar dan ben je natuurlijk te laat. De inspecties moeten tegenwoordig tegen de natuurlijke kracht van bezuinigingen opboksen. Je kunt het bedrijven haast niet kwalijk nemen dat ze geld willen verdienen. Het zijn net mensen.’

‘Natuurlijk kun je het bedrijven wel degelijk kwalijk nemen wanneer ze er echt een zooitje van maken. Maar er bestaat nu eenmaal de kracht van winst maken. Als overheid moet je dat mechanisme begrijpen. Het is belangrijk om af en toe langs te gaan en iedereen scherp te houden. Je kunt er nu eenmaal niet op rekenen dat een bedrijf zelf de verantwoordelijkheid neemt om de roest op de installaties te controleren, ook als er niemand langskomt om het te checken. Dat is een illusie. Er zijn mensen die die illusie hooghouden. Door te bezuinigen en te dereguleren bij inspecties werkt men vooral met tweedelijnstoezicht. We gaan ervan uit dat een systeem werkt, maar gaan niet meer kijken of dat echt zo is. Daar is geen tijd meer voor. We gaan ervanuit dat bedrijven verstand hebben van veiligheid en dat is niet zo. Heel veel bedrijven doen het netjes, maar alleen omdat er regels zijn. Veel bedrijven hebben geen flauw benul waarom die regels er zijn.’

 

Sluipend proces

‘Er is geen reden tot paniek. Het is een sluipend proces. Odfjell is feitelijk het gevolg van dertig jaar slecht onderhoud. Uiteindelijk loopt het echter wel slecht af. Wanneer je dus naar de lange termijn kijkt, kun je concluderen dat het niet zo slim is om te bezuinigen op inspecties en wet- en regelgeving. Helaas hebben we wel onze mond daarvan vol. Je komt nu op meerdere plekken de gevolgen van slecht onderhoud tegen. Fosforfabriek Thermphos in Zeeland is failliet, BASF in Utrecht moest de installaties stilleggen en kijk naar het eindeloze gedoe over Dow Chemical. Er zijn redenen genoeg om orde op zaken te stellen. Ik ben er alleen niet van overtuigd dat de koers die nu is uitgezet met de Regionale Uitvoeringsdiensten de juiste is. Ook daar is kostenbesparting topprioriteit. Als ik dat lees, weet ik al dat de rest ondergeschikt is. Het is denken op de korte termijn. Wie naar Odfjell kijkt, ziet waartoe dat kan leiden: enorm veel geld kwijt, bedrijf failliet, mensen op straat en een grote opslagfaciliteit voor olie minder.’

 

Meer weten?

Op de opleiding Externe Veiligheid leert u van o.a. Ben Ale hoe u zware ongevallen met gevaarlijke stoffen in uw regio voorkomt.

 

 

Over Frank van Summeren

Frank van Summeren
Congres- en opleidingsmanager veiligheid bij het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid.

Bekijk ook

Business continuity management; een hype, een mythe of een lifechanger?

Je kunt op dit moment niemand spreken binnen de veiligheidssector of er wordt gesproken over …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *